Bán mật ong dú: vắt, lọc, đóng chai và câu phải nói trước với khách

Bán mật ong dú khác bán mật ong thường ở hai chỗ, và cả hai đều bắt nguồn từ chính đặc tính của loại mật này: nó nhiều nước nên không bền, và nó chua sẵn nên người quen mật thường sẽ tưởng là hỏng.

Ai bỏ qua hai chỗ đó thì sớm muộn gặp đúng hai chuyện: hàng lên men trong tay khách, và khách nhắn tin hỏi "mật này để lâu bị chua phải không anh".

Lấy mật: chỉ lấy khi đàn còn dư

Trước khi nói chuyện bán thì phải nói chuyện lấy, vì lấy sai thì mọi bước sau vô nghĩa.

Chỉ lấy khi bọng mật căng đầy và đàn đang trong mùa sung, và luôn để lại phần dự trữ. Lấy vào lúc đàn đang cầm cự qua mùa ít hoa là cách nhanh nhất làm đàn suy — và đàn suy thì năm sau không có gì để bán.

Với thùng một khoang thì lấy mật nghĩa là mở nguyên thùng và chọc từng bọng, không tránh được việc động vào vùng ấu trùng. Với thùng hai tầng thì nhấc tầng trên ra, đàn gần như không bị xáo trộn. Đây là lý do thực tế nhất để làm thùng hai tầng khi đã bán mật đều.

Lọc: bỏ tạp, đừng bỏ chất

Mật vắt ra luôn lẫn mảnh sáp, mảnh bọng vỡ, đôi khi xác ong. Lọc qua vải hoặc rây mắt nhỏ là đủ.

Hai việc không nên làm: đun nóng cho mật loãng ra để lọc nhanh, và lọc quá kỹ bằng cách ép mạnh. Nhiệt làm biến đổi thứ người ta tìm mua ở loại mật này; còn ép mạnh thì đẩy cả sáp vụn qua lưới lọc.

Để mật tự chảy qua lớp vải, kiên nhẫn hơn nhưng ra sản phẩm sạch hơn. Phần cặn còn lại trên vải thì bỏ hoặc để nhà dùng, đừng cố ép nốt.

Đóng chai: chỗ quyết định hàng có bền không

Mật ong dú nhiều nước hơn mật ong mật nhiều, và chính lượng nước đó làm nó dễ tiếp tục lên men. Đóng chai vì vậy không chỉ là chuyện hình thức.

Chai phải khô tuyệt đối. Rửa xong phải để khô hẳn, không còn giọt nước nào. Một chút nước đọng trong chai là thêm nước vào thứ vốn đã nhiều nước.

Nắp kín. Hở nắp thì mật hút ẩm không khí và bắt đầu lên men từ mặt trên xuống.

Chai nhỏ. Đây là điều nhiều người bán nhận ra muộn. Khách mua mật ong dú dùng ít một, và chai lớn mở ra mở vào nhiều tháng thì đến lúc dùng hết đã lên men. Chai nhỏ vừa hợp cách dùng vừa hợp túi tiền người mua thử lần đầu.

Ghi ngày vắt. Không phải hạn dùng — ngày vắt. Thứ này vừa trung thực vừa có ích: khách biết mật mới hay cũ, và mình cũng truy được mẻ nào có vấn đề.

Câu phải nói trước với khách

Đây là phần quan trọng nhất của cả bài, và nó không liên quan gì tới kỹ thuật.

Nói trước rằng mật này chua. Nói trước lúc bán, không phải sau khi khách nhắn tin thắc mắc. Giải thích ngắn gọn: mật ong dú vốn chua vì nhiều nước hơn và vì được chứa trong bọng sáp trộn nhựa cây, đó là đặc tính của loại mật này chứ không phải dấu hiệu hỏng.

Người bán có kinh nghiệm thường làm thêm một việc đơn giản mà hiệu quả: cho khách nếm trước khi mua, nếu bán trực tiếp. Nếm rồi thì không còn chuyện hiểu nhầm.

Nói trước cách bảo quản. Để mát, đậy kín, tránh nắng, đừng để cạnh bếp. Ở khí hậu nóng thì ngăn mát tủ lạnh là chỗ an toàn nhất, và nói rõ là mật sẽ đặc lại khi lạnh, để ra ngoài một lúc là bình thường trở lại.

Nói trước cách phân biệt chua tự nhiên với lên men hỏng. Chua tự nhiên thì mùi vẫn là mùi mật, bề mặt yên. Lên men hỏng thì có mùi rượu hoặc giấm rõ, mở nắp nghe xì hơi, nổi bọt li ti, chai có thể phồng. Dặn trước thì khách biết tự đánh giá, và mình cũng đỡ phải tranh cãi.

Cái không nên nói

Không hứa công dụng chữa bệnh. Ngoài chuyện đó là điều không nên làm với một sản phẩm chưa có kết luận rõ ràng, nó còn kéo mình vào cuộc cạnh tranh với những người sẵn sàng hứa nhiều hơn — cuộc đó không ai thắng, và người thua đầu tiên là người bán hàng thật.

Không so sánh hơn kém với mật ong mật. Hai thứ khác nhau chứ không hơn kém, và nói xấu loại kia thì khách mang sẵn thiện cảm với mật ong thường sẽ thấy khó chịu.

Không hứa sản lượng đều. Mật ong dú theo mùa hoa, có năm được có năm ít. Khách quen chấp nhận được điều đó nếu được nói trước; khách bị hứa rồi hụt thì đi luôn.

Khách trả lại thì xử lý sao

Có hai tình huống rất khác nhau và nên tách ra.

Khách không quen vị. Chuyện này xảy ra, nhất là với người mua lần đầu qua mạng nên không được nếm trước. Đổi hoặc hoàn cho họ, và coi đó là chi phí của việc bán xa. Người được đối xử tử tế trong tình huống đó thường giới thiệu người khác tới, dù chính họ không mua nữa.

Hàng lên men thật. Đây là lỗi của mình — hoặc chai chưa khô, hoặc đóng lúc mật chưa đủ ổn định, hoặc mật lấy non. Nhận lỗi, đổi, và quan trọng hơn là truy lại mẻ đó xem còn bán cho ai nữa để báo trước. Chỗ này là lúc cái nhãn ghi ngày vắt phát huy tác dụng.