Giao hàng trong tỉnh: tự chở hay gửi xe

Bán trong tỉnh thì quãng đường ngắn, và người bán hay coi nhẹ khâu này — gói qua loa, buộc lên xe, đi.

Nhưng nhiều ca vỡ bọng mật xảy ra đúng ở quãng chở tay chứ không phải ở chuyến xe đường dài. Lý do đơn giản: chuyến xa thì ai cũng cẩn thận, chuyến gần thì không.

Ba cách giao, ba mức kiểm soát

Khách tới lấy. Ít rủi ro cho mình nhất, nhưng không có nghĩa là hết trách nhiệm — nếu khách chở về mà đàn hỏng thì họ vẫn nhớ là mua của mình.

Nên vẫn phải dặn ba việc trước khi họ đi: giữ thùng đúng chiều như khi nó đang ở, lót đệm dưới đáy, đi chậm ở đoạn đường xấu. Và nếu mình là người bịt cửa tổ thì bịt cho đúng — chập tối hoặc rạng sáng khi ong đã về hết, bằng lưới hoặc vải màn chứ không băng keo.

Tự chở tới. Kiểm soát được hoàn toàn, và với khách trong xã thì đây là cách tốt nhất — vừa an toàn cho đàn vừa là dịp xem chỗ họ định đặt thùng.

Tốn công, nhưng nhiều người nuôi coi đó là phần của việc bán: tới nơi thì chỉ luôn chỗ đặt, và điều đó ngăn được phần lớn lỗi của người mới.

Gửi xe khách trong tỉnh. Hợp khi khách ở huyện khác. Ít khâu bốc dỡ hơn chuyển phát, và dặn được nhà xe đặt đúng chiều.

Quãng chở tay: chỗ hay hỏng nhất

Đây là phần đáng nói nhất vì nó bị coi nhẹ.

Trong thùng có bọng mật — những túi mềm đầy mật gắn vào vách bằng keo. Thùng nghiêng hoặc xóc mạnh thì bọng vỡ, mật chảy ngập vùng ấu trùng, và cả một lứa non chết ngạt. Nhìn từ ngoài thùng vẫn nguyên, ong vẫn sống.

Chở xe máy thì rủi ro nằm ở hai chỗ: buộc không chắc nên thùng nghiêng theo cua, và đường xấu.

Buộc sao cho thùng không xoay và không nghiêng — dây qua cả hai chiều, chèn hai bên. Đi chậm hẳn ở đoạn ổ gà, và đừng cua gấp.

Chở ô tô thì đặt trong cốp hoặc sàn xe, lót chăn hoặc vải dày bên dưới. Cú nảy theo phương thẳng đứng mới là cú làm vỡ bọng, nên lớp đệm dưới đáy quan trọng hơn chèn hai bên.

Giờ đi

Sáng sớm hoặc chiều tối. Tránh giờ nóng nhất — thùng bị bịt cửa thì đàn không điều tiết được, và trong xe đóng kín thì còn nóng hơn ngoài trời.

Và bịt cửa khi ong đã về hết — chập tối hoặc rạng sáng khi trời còn tối. Bịt ban ngày thì bỏ lại toàn bộ lực lượng đang đi kiếm ăn ở ngoài, mà đó là phần quân khoẻ nhất của đàn.

Nếu giao ban ngày thì bịt cửa từ đêm trước, chở sáng sớm.

Giao mật thì khác

Nhẹ hơn nhiều vì không có sinh vật sống, nhưng vẫn có hai chỗ.

Vỡ hũ. Bọc riêng từng hũ, chèn kín mọi khoảng trống, đệm đáy. Lắc thử — nghe có tiếng động là chèn chưa đủ.

Nóng. Mật ong dú nhiều nước nên dễ lên men hơn mật thường. Quãng trong tỉnh thì ít rủi ro, nhưng đừng để kiện hàng trong cốp xe phơi nắng cả buổi, và đừng gửi rồi để hàng nằm ở bến qua đêm.

Và đừng bỏ đá vào kiện — đá tan thành nước, làm ướt nhãn và hộp.

Việc đáng làm khi tự chở tới

Nếu đã bỏ công đi thì làm luôn ba việc này — chúng không tốn thêm thời gian bao nhiêu mà ngăn được phần lớn lỗi của người mới:

Xem chỗ họ định đặt. Chiều có nắng chiếu thẳng không, có ẩm không, và quan trọng nhất — ngồi xuống nhìn có đường kiến đi ngang không. Người mới chắc chắn không nghĩ tới việc đó.

Đặt thùng xuống đúng chỗ rồi mới mở cửa. Đừng để họ tự làm sau khi mình về, vì họ có thể đặt tạm rồi dời.

Chỉ cái ống sáp ở cửa tổ và dặn đừng cạy. Một câu, nhưng nếu không nói thì khả năng họ cạy khá cao — nhìn nó giống rác bám vào thùng.