
Tiền đã trả, tổ đã lên xe. Với nhiều người bán thì tới đây là xong.
Nhưng mười phút cuối cùng là lúc ngăn được phần lớn lỗi của tháng đầu — và phần lớn cuộc gọi phàn nàn sau này.
1. Đặt xuống đúng chỗ cuối cùng rồi mới mở cửa.
Đây là câu quan trọng nhất và là câu người mới không thể tự biết. Ong ra ngoài lần đầu là ghi nhớ vị trí trong không gian; dời thùng sau đó thì phần quân đang ở ngoài bay về chỗ cũ, không thấy gì, và bay lòng vòng cho tới kiệt.
Nói kèm lý do — người hiểu vì sao thì mới làm đúng.
2. Đừng cạy cái ống ở cửa tổ.
Chỉ tay vào nó khi nói. Nhìn giống rác bám vào thùng, nhưng đó là cửa nhà do đàn tự xây — cạy đi là đàn phải dồn sức xây lại thay vì nuôi lứa, và kiến vào dễ hơn hẳn.
3. Đừng mở nắp thùng xem. Nhất là trong những tuần đầu. Mọi thứ cần biết giai đoạn này đều đọc được từ ngoài cửa tổ.
4. Chống kiến ngay từ hôm nay. Bốn chân giá đứng trong bát nước — và kiểm ba điều kiện: nước không cạn, không có cỏ hay cành bắc cầu sang thùng, thùng không chạm tường.
5. Che nắng chiều. Một tấm đặt cách nóc thùng một khoảng.
Người mua lúc đó đang tập trung vào việc chở tổ về — họ không nhớ nổi năm câu dặn.
Viết ra một mặt giấy, đưa tận tay. Nội dung gọn: năm câu ở trên, cộng thêm tổ này tách bao lâu rồi và số điện thoại của mình.
Con số tuổi tổ ghi ra giấy có hai tác dụng: người mua biết bao lâu nữa nên trông đợi đàn lên, và sau này đàn lên chậm thì họ hiểu là vì tổ còn non chứ không nghĩ mình giấu gì.
Và tờ giấy còn là thứ họ đưa cho người khác xem — nhiều lời giới thiệu bắt đầu từ đó.
Đây là phần phân biệt người nuôi với người bán hàng, và nó chỉ mất hai phút:
«Anh định đặt ở chỗ nào?» — nghe họ mô tả, rồi hỏi tiếp về nắng chiều và đường kiến.
«Quanh đó có vườn cây gì không?»
«Có ai hay xịt thuốc gần đó không?»
Ba câu này vừa cho mình biết nên dặn thêm gì, vừa cho khách thấy mình quan tâm tới đàn chứ không chỉ tới tiền.
Và nếu chỗ họ định đặt nghe có vấn đề thì nói ngay — lúc này còn sửa được, một tuần nữa thì không.
| Việc trong mười phút cuối | Ngăn được |
|---|---|
| Dặn đặt đúng chỗ rồi mới mở cửa | Mất phần quân đi làm vì dời thùng |
| Chỉ cái ống ở cửa tổ, dặn đừng cạy | Đàn phải xây lại cửa, kiến vào |
| Dặn đừng mở nắp xem | Đàn bị quấy, vỡ bọng mật |
| Dặn chống kiến ngay hôm nay | Nguyên nhân mất đàn số một |
| Đưa tờ giấy viết tay | Họ quên lời dặn |
| Hỏi chỗ đặt và chuyện thuốc | Đàn về chỗ xấu |
Thì làm luôn ba việc này — không tốn thêm thời gian bao nhiêu mà ngăn được phần lớn lỗi của người mới:
Xem chỗ họ chọn. Chiều có nắng chiếu thẳng không, có ẩm không, và ngồi xuống nhìn có đường kiến đi ngang không. Người mới chắc chắn không nghĩ tới việc đó.
Đặt thùng xuống đúng chỗ rồi mới mở cửa — đừng để họ tự làm sau khi mình về, vì họ có thể đặt tạm rồi dời.
Chỉ tận tay cái ống sáp và nói đừng cạy.
Đây là lý do nhiều người nuôi nhận chở trong xã miễn phí và coi đó là phần của việc bán.
Một câu cuối: «Tuần sau em nhắn hỏi thăm nha anh.»
Nó đặt trước việc hỏi thăm, nên khi mình nhắn thì không đường đột. Và nó nói với khách rằng họ gọi lại được — nhiều người ngại gọi vì nghĩ mua xong là hết.
Mốc một tuần bắt được lỗi đặt thùng lúc còn sửa được. Mốc hai tháng thì khác — đó là lúc người vui sẽ kể, và một lời kể thường sinh ra một khách mới.
Năm câu thì không, nhất là khi nói kèm lý do. Cái gây phiền là giảng giải dài về cơ chế — người mua cần biết phải làm gì, không cần biết vì sao ở mức chi tiết.
Cứ đưa tờ giấy và nói là để họ khỏi quên. Người đã nuôi rồi thì không mất gì; người nói biết rồi mà thật ra chưa biết thì tờ giấy cứu được cả đàn.
Nên nói một câu là năm đầu gần như không có mật — để họ không sốt ruột thu sớm. Chi tiết hơn thì để dành cho lần hỏi thăm sau, lúc đó họ mới cần.
Tờ giấy dán vào kiện hoặc bỏ trong hộp, và nhắn lại bằng tin nhắn nội dung y hệt. Thêm một câu về cách gỡ lưới bịt cửa — nhẹ tay, đừng giật.
Đáng hơn cả với đơn nhỏ. Người mua một tổ hôm nay là người giới thiệu ba người sang năm — và cũng là người sẽ kể lại nếu đàn hỏng.
Người bán nào cũng gặp câu hỏi này, và phản xạ đầu tiên thường là ngại. Nhưng cân nhắc kỹ thì lý do để ngại mỏng hơn người ta tưởng.
Phản xạ đầu tiên là bán tổ mạnh nhất vì được giá. Làm vậy vài mùa thì cả vườn chỉ còn những đàn trung bình.
Đàn ra khỏi vườn mình rồi thì sống hay không phụ thuộc vào người mua. Năm điều dặn trước khi họ chở tổ về quyết định phần lớn chuyện đó — và chúng miễ
Ép đàn chia nhiều hơn mức nó tự chia thì được hàng sớm một mùa và mất hàng nhiều mùa sau. Cách đọc dấu hiệu đàn sẵn sàng, và cách tách để cả hai bên c
Tách sớm thì có hàng sớm và đàn mẹ nhanh hồi. Nghe như chỉ có lợi, cho tới khi tính tới người mua — và tới chuyện họ có quay lại hay không.
Định giá, đóng gói, vận chuyển, tìm khách và giữ khách khi bán ong dú và sản phẩm từ ong dú.