
Cùng một cách đóng gói, hai mùa cho hai kết quả khác nhau. Và cái hỏng ở mỗi mùa cũng khác — nên cách bảo vệ phải khác.
Với tổ ong: thùng bị bịt cửa thì đàn không điều tiết được nhiệt. Trong khoang hàng đóng kín thì còn nóng hơn ngoài trời.
Cách xử lý: chọn chuyến sáng sớm hoặc đêm, tránh chuyến chạy giữa trưa. Và hỏi nhà xe xem hàng để ở đâu trên xe — khoang dưới gầm thì nóng và tối.
Với mật và keo: nóng làm mật dễ lên men hơn, và làm keo chảy dính thành khối rồi mất dần phần dễ bay hơi.
Cách xử lý: gửi vào đợt mát trong ngày, và đừng để kiện nằm ở bến qua đêm.
Đừng bỏ đá vào kiện để giữ mát. Đá tan thành nước, làm ướt nhãn và hộp — và ẩm thì gây mốc. Đổi một vấn đề lấy một vấn đề khác.
Với tổ ong: nước vào thùng thì đàn phải dồn sức xử lý, và ẩm đọng bên trong hại nhanh hơn cả nóng.
Cách xử lý: bọc một lớp chắn nước bên ngoài kiện nhưng không bịt kín — đàn vẫn cần thoáng khí. Che phía trên và các mặt, chừa thoáng ở chỗ khuất mưa.
Và bịt cửa tổ bằng lưới hoặc vải màn chứ không bằng băng keo — vừa thoáng vừa gỡ ra dễ.
Với mật và keo: vấn đề không phải nước mưa mà là ẩm ngấm vào giấy chèn và thùng carton. Chèn ẩm rồi kiện nằm vài ngày thì nhãn bong và hộp mềm ra.
Cách xử lý: dùng vật liệu chèn khô hoàn toàn, và bọc một lớp chắn nước ngoài cùng.
| Mùa nắng | Mùa mưa | |
|---|---|---|
| Kẻ thù chính | Nhiệt | Ẩm |
| Chọn chuyến | Sáng sớm hoặc đêm | Bất cứ lúc nào khô |
| Lớp ngoài | Thoáng, tránh hấp nhiệt | Chắn nước, vẫn chừa thoáng |
| Vật liệu chèn | Bình thường | Phải khô hoàn toàn |
| Rủi ro ở bến | Phơi nắng | Ướt, nằm lâu |
| Đừng làm | Bỏ đá vào kiện | Bịt kín hoàn toàn kiện có ong |
Ba thứ đúng quanh năm, và chúng quan trọng hơn cả chuyện mùa:
Lót đệm dày dưới đáy khi chở tổ. Cú nảy theo phương thẳng đứng mới là cú làm vỡ bọng mật — chèn hai bên không thay được lớp lót đáy.
Chèn kín mọi khoảng trống. Lắc thử kiện — nghe có tiếng động là chèn chưa đủ.
Đánh dấu chiều đứng bằng thứ nhìn là hiểu. Mũi tên vẽ to, hoặc quấn dây theo cách chỉ đặt được một chiều. Người bốc vác không đọc chữ nhỏ.
Với tổ giống thì có lúc nên nói thật với khách là chờ:
Đợt nắng gay gắt kéo dài — đàn bị bịt cửa trong nhiệt cao là rủi ro thật.
Giữa mùa mưa dầm — đàn về nhà mới đúng lúc không ra ngoài kiếm ăn được, và đó là quãng nó cần sức nhất để làm quen chỗ mới.
Nói thẳng: «Đợt này chở thì đàn dễ yếu, anh chờ qua đợt mưa em gửi.» Người mua nghe vậy thường hiểu — và câu đó cũng nói với họ rằng mình quan tâm tới đàn chứ không chỉ tới đơn hàng.
Với mật và keo thì ít khi phải hoãn, chỉ cần tránh đợt nắng đỉnh điểm.
Không — đàn cần thoáng khí, và lớp giữ nhiệt biến thùng thành cái hộp kín. Cách đúng là chọn giờ mát và tránh để kiện phơi nắng, chứ không phải bọc thêm.
Với mật và keo thì được và chống nước tốt. Với tổ ong thì nhựa không thở và giữ ẩm bên trong — nên dùng carton có bọc chắn nước bên ngoài, và chừa thoáng.
Nói thật về rủi ro và đề nghị chờ. Nếu họ vẫn muốn thì gửi chuyến đêm, và nói rõ trước là có rủi ro — nói trước thì khi có chuyện hai bên không phải cãi.
Với mật thì kiểm nhãn và nắp, lau khô ngoài hũ. Với tổ ong thì đặt vào chỗ mát khô, mở cửa, để yên hoàn toàn — và báo nhà xe để lần sau họ che.
Có, nếu biết nhà xe đó xếp hàng kiểu nào. Đi cùng chuyến một lần để xem họ xếp thế nào là cách nhanh nhất để biết phải gia cố chỗ nào.
Một nhà xe quen, biết hàng của mình và biết xếp đúng chiều, đáng giá hơn nhiều so với một lần được đền bù.
Sớm muộn cũng có một chuyến hỏng. Cái quyết định không phải lỗi tại ai, mà là mình xử lý trong hai mươi tư tiếng đầu thế nào.
Quãng ngắn thường bị coi nhẹ, mà nhiều ca vỡ bọng mật lại xảy ra đúng ở quãng chở tay chứ không phải ở chuyến xe đường dài.
Hũ vỡ thì thấy ngay và đền được. Cái đáng lo hơn là hũ nguyên vẹn nhưng mật đã lên men vì nằm trong kho nóng ba ngày — và khách sẽ nghĩ là mật kém.
Đàn chết dọc đường hiếm khi vì thiếu khí. Thường là vì bọng mật vỡ ngập vùng ấu trùng — thứ xảy ra khi thùng bị nghiêng, và người gửi thì không bao gi
Định giá, đóng gói, vận chuyển, tìm khách và giữ khách khi bán ong dú và sản phẩm từ ong dú.