Khách khó: nhận ra sớm và xử lý thế nào

Không phải khách nào cũng nên nhận. Nghe khó nói với người mới bán, nhưng một khách sai kiểu tốn nhiều hơn phần tiền họ trả — tốn thời gian, tốn tinh thần, và có khi tốn cả tiếng trong vùng.

May là ba dấu hiệu sớm nhất đều xuất hiện trước khi có giao dịch nào.

Ba dấu hiệu sớm

1. Chỉ hỏi giá, không hỏi gì khác. Người sắp nuôi thật thì hỏi về chỗ đặt, về cách chăm, về tuổi tổ. Người chỉ hỏi giá và số lượng thì hoặc đang gom hàng, hoặc chưa hiểu mình sắp làm gì.

Nhóm sau nguy hơn: họ mua về, đặt tạm, đàn hỏng, rồi quay lại trách mình.

2. Kì kèo nhiều lần. Hạ được một chút rồi đòi tiếp. Người này sẽ kì kèo tiếp ở mọi khâu — lúc giao, lúc có chuyện, lúc mua lần sau.

3. Nói xấu người bán trước. «Mua chỗ kia toàn tổ dởm.» Nghe thì như mình đang được tin tưởng. Nhưng người nói xấu người bán trước với mình thì sẽ nói xấu mình với người bán sau.

Và đôi khi vấn đề không nằm ở người bán kia mà ở cách họ nuôi.

Cách xử lý: đặt kỳ vọng đúng từ đầu

Phần lớn «khách khó» thật ra là khách có kỳ vọng sai — và kỳ vọng sai thường do người bán không nói đủ.

Bốn điều nói trước, ngay lúc chốt:

Đàn có thể bỏ đi, vì nhiều lý do nằm ngoài tay người bán. Nói ra thì nghe kém hấp dẫn, nhưng nó ngăn được một cuộc cãi vã sau này.

Năm đầu gần như không có mật. Người mới thường hình dung khác hẳn.

Tổ này tách bao lâu rồi, ghi ra giấy. Sau này đàn lên chậm thì họ biết là vì tổ còn non chứ không phải mình giấu gì.

Ranh giới trách nhiệm. Hỏng vài ngày đầu thì phần mình, hỏng sau vài tháng thì phần họ. Viết mốc cụ thể.

Bốn câu đó lọc luôn nhóm khách chỉ muốn nghe điều dễ chịu — họ sẽ đi tìm người hứa hẹn hơn, và đó là điều tốt cho cả hai.

Khi nào nên từ chối hẳn

Từ chối không phải chuyện đắc tội — nói nhẹ nhàng thì phần lớn người ta hiểu.

Họ chưa có chỗ đặt và không định chuẩn bị. Đây là trường hợp rõ nhất. Bán cho người sẽ đặt tạm rồi tính sau là bán một đàn đi vào chỗ hỏng.

Nói: «Anh chuẩn bị chỗ trước đi, hai tuần nữa quay lại em để tổ cho.» Người nghiêm túc sẽ quay lại.

Họ định mua rồi bán lại ngay, không nuôi. Tổ qua thêm một chuyến chở và một tay nữa thì yếu đi, mà người mua cuối không biết — và uy tín của đàn giống mình đi theo nó.

Họ đòi cam kết mình không giữ nổi — bảo đảm đàn không bỏ đi, bảo đảm sản lượng. Giải thích một lần vì sao không ai cam kết được; vẫn đòi thì thôi.

Khi đã bán rồi mà có chuyện

Nghe cho hết trước đã. Đừng giải thích ngay và đừng viện tờ giấy thoả thuận ra.

Kéo về cái quan sát được. Họ mô tả bằng kết luận — «đàn hỏng rồi». Hỏi lại: ong còn ra vào không, có mật rỉ ra thùng không, có kiến không, quanh đó có ai xịt thuốc không.

Phần lớn ca hoá ra là một trong bốn thứ, và ba trong bốn thì sửa được.

Nếu đúng là lỗi mình thì nhận ngay. Nhận sớm rẻ hơn cãi.

Nếu là lỗi họ thì chỉ cái sai và đề nghị một mức giảm cho tổ mới. Cách đó giữ được khách, còn cãi thắng thì mất.

Nếu vào vùng mờ thì nghiêng về phía khách. Một tổ đổi lại rẻ hơn nhiều so với một người kể chuyện xấu trong xã.

Cái không nên làm

Đừng tránh mặt. Đàn hỏng thì khách chấp nhận được; người bán im lặng thì họ không. Đây là cái làm mất tiếng nhanh nhất.

Đừng cãi công khai. Người đọc chỉ nhớ là có tranh cãi, không nhớ ai đúng.

Đừng để một khách khó làm mình đổi cách làm với mọi khách. Vài trường hợp xấu không nên biến thành thái độ đề phòng với tất cả — phần lớn người mua là người tử tế.