
Câu người bán ngại nhất: «Sao năm nay đắt thế em?»
Nên nhiều người giữ giá mãi. Nhưng giữ giá vì ngại nói cũng là một cách tự làm khó mình — nhất là khi giá ban đầu vốn đã đặt thấp vì tính thiếu giá thành.
1. Tính lại giá thành và thấy mình đang bán lỗ. Đây là lý do phổ biến nhất ở người bán đã được hai ba năm.
Ban đầu họ cộng tiền gỗ với tiền tổ giống, ra con số nhỏ. Sau vài năm có sổ ghi thì mới thấy ba khoản không có hoá đơn: thời gian tới khi có tổ bán được đầu tiên, những đàn đã mất, và công của chính mình.
Tăng giá trong trường hợp này không phải tăng — là sửa một con số vốn sai.
2. Chất lượng đàn bán ra đã khác. Năm đầu bán tổ vừa đủ tuổi; giờ đàn giống đã qua chọn lọc, tổ bán ra mạnh hơn hẳn. Đó là chênh lệch nhìn thấy được và giải thích được.
3. Thêm thứ đi kèm. Trước chỉ giao tổ; giờ chở tới tận nơi, xem giúp chỗ đặt, kèm tờ dặn viết tay, và nhận trả lời khi có chuyện. Phần đó có giá trị thật.
Vì đang đông khách. Tăng lúc nhiều người hỏi thì khách cũ cảm thấy bị tận dụng. Và khi hết đợt đông thì phải hạ xuống — mà hạ rồi thì mức cũ không bao giờ lấy lại được.
Vì thấy người khác bán cao hơn. Giá của họ gắn với đàn của họ. Chạy theo mà tổ mình không khác gì thì khách nhận ra.
Nói trước, đừng để họ hỏi. Đây là điểm quan trọng nhất. Khách phát hiện ra khi đang hỏi mua thì cảm giác khác hẳn so với được báo trước.
Với khách quen, một tin nhắn vào đầu mùa: «Năm nay bên em điều chỉnh giá tổ giống, anh xem nha.» Kèm lý do.
Gắn vào thứ nhìn thấy được. Đừng nói «chi phí tăng» — câu đó ai cũng nói và không kiểm chứng được.
Nói cụ thể: «Tổ năm nay em để lâu hơn mới bán, tách tám tháng chứ không phải bốn như trước.» Hoặc: «Giờ em chở tới tận nơi và xem giúp chỗ đặt.»
Thừa nhận nếu trước đây mình bán thấp. Nghe khó nói nhưng nó hiệu quả: «Mấy năm đầu em tính thiếu công, giờ tính lại cho đúng.»
Người trong nghề hiểu ngay, và người mua cũng thấy mình thật thà hơn là viện lý do chung chung.
| Nói thế này | Thay vì |
|---|---|
| «Tổ năm nay em để lâu hơn mới bán» | «Chi phí tăng» |
| «Giờ em chở tới và xem giúp chỗ đặt» | «Giá thị trường lên» |
| «Mấy năm đầu em tính thiếu công» | Im lặng rồi báo giá mới khi khách hỏi |
| Báo trước vào đầu mùa | Để khách phát hiện lúc đang hỏi mua |
| Một lần, dứt khoát | Nhích dần từng đợt |
Một lần, dứt khoát. Nhích dần từng đợt nhỏ thì khách thấy giá của mình không có gì chắc chắn, và họ bắt đầu chờ xem tháng sau thế nào.
Giữ mức mới ít nhất một mùa. Tăng rồi hạ trong cùng một năm là tự phá uy tín về giá của mình.
Giữ nguyên cho người đã đặt cọc. Họ đã chốt ở mức cũ — đổi là sai hẹn, và chuyện đó lan nhanh hơn chuyện tăng giá.
Cân nhắc một mức riêng cho khách mua lại nhiều lần, nhưng nói rõ đó là mức của khách quen. Nhóm mua đều là nhóm nên giữ.
Đừng xin lỗi và đừng hạ ngay. Hai việc nên làm:
Giải thích lại bằng thứ cụ thể — tuổi tổ, sức đàn, thứ đi kèm.
Đề nghị họ tới xem tổ. Đây là cách thuyết phục nhất, vì chênh lệch nhìn thấy được thì không cần nói nhiều.
Nếu họ vẫn đi thì để họ đi. Một số khách sẽ quay lại sau khi mua chỗ rẻ hơn và gặp tổ non — và lúc đó thì mình không cần giải thích gì nữa.
Mỗi năm một lần vào đầu mùa là hợp lý, kể cả khi quyết định không đổi. Quan trọng là xem lại có cơ sở — dựa vào sổ ghi chi phí và giờ công, chứ không dựa vào cảm giác.
Giải thích lý do thay đổi. Nếu họ là khách mua đều nhiều năm thì có thể giữ mức cũ cho đợt này rồi nói rõ từ đợt sau sẽ theo mức mới — như vậy vừa giữ người vừa không mập mờ.
Cân nhắc kỹ, vì hạ rồi thì mức cũ khó lấy lại. Tổ ong dú không ế như hàng tươi — để lại trong vườn thì nó vẫn lớn lên và còn tách tiếp được.
Nhẹ hơn vì khách mua mật thường mua lượng nhỏ và mua lặp lại. Nhưng vẫn nên nói trước, và gắn vào thứ cụ thể — mùa nào, vùng nào, năm nay thu được ít hơn vì sao.
Nói mức thật của mình, và nếu tiện thì nói luôn ba khoản giá thành không có hoá đơn. Người mới hiểu giá thành là người bán bền hơn — và điều đó tốt cho mặt bằng của cả vùng.
Mật thì đàn tự làm, nên nhiều người nghĩ giá thành gần bằng không. Thực ra có sáu khoản, và khoản lớn nhất không liên quan gì tới hũ mật đó.
Phần lớn cuộc mua bán bắt đầu bằng đúng ba chữ «bao nhiêu em». Trả lời mỗi con số là bỏ lỡ gần hết những gì đáng nói.
Có những lúc giảm là hợp lý. Vấn đề là cách giảm — vì một mức giá đã đưa ra thì theo mình rất lâu, và người mua nhớ giá lần đầu.
Người bán mới tính giá thành bằng tiền gỗ và tiền tổ giống ban đầu, rồi thấy nghề này lãi lắm. Ba khoản lớn nhất thì không có hoá đơn nào ghi lại.
Mặt hàng không có mặt bằng giá thì mỗi người bán tự đặt ra một mức. Đó vừa là tự do vừa là cái bẫy — nhất là với người mới bán, vốn hay nhìn vào mỗi m
Định giá, đóng gói, vận chuyển, tìm khách và giữ khách khi bán ong dú và sản phẩm từ ong dú.